Đề Thám - Claude Gendre

Updated: Jan 6

Đụng độ với nghĩa quân Đề Thám vào 2-1909 tại Đồng Đảng, anh lính Jean Gendre bị thương và được chuyển về Pháp. Vừa đúng 100 năm sau, cháu nội của Jean là Claude Gendre đến Việt Nam để viết lại câu chuyện về vùng đất mà trong những năm tháng ấu thơ thường được nghe ông nội kể. Có thể nói cuốn sách này được hình thành trước tiên nhờ những háo hức, lý thú trong Claude từ lúc nhỏ. Âm hưởng của những cuộc giao tranh tại một vùng đất xa lạ đã theo cựu binh Jean Gendre về tận nước Pháp, và chắc ông cũng phải ngỡ ngàng trước ảnh hưởng cuộc chiến tại Yên Thế đối với những vĩ nhân của nước Pháp và cả lịch sử nước Pháp. Tập sách của Claude Gendre như lời tri ân dành cho ông nội mình và cũng là một hành trình tìm đến một xứ sở tưởng chỉ tồn tại trong những câu chuyện kể kỳ lạ đã làm nên tâm hồn mình.


*

Người dân xứ Yên Thế - Bắc Giang vốn có truyền thống gan dạ, giỏi chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt. Trước khi phong trào chống Pháp nổ ra, họ đã biết đoàn kết trong công cuộc chống Thanh phỉ (tàn dư của Thái Bình Thiên Quốc) và các nhóm cướp có vũ trang khác. Những ông Đề, ông Đốc, ông Thống, ông Lĩnh ... ở đất này bắt đầu xây dựng lực lượng chống Pháp từ khoảng năm 1884, trước khi vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương. Riêng Đề Thám thì đã tham gia các cánh nghĩa quân từ trước đó dưới quyền Đại Trận, Cai Kinh, Trần Xuân Soạn. Kế thừa tinh thần của thủ lĩnh Đề Nắm (bị hại năm 1892), tiếp nhận mệnh lệnh của Chiếu Cần Vương, Hoàng Hoa Thám đã kiên cường đương đầu với những kẻ xâm lược suốt hơn 20 năm.


Đồn Phồn Xương, núi rừng Yên Thế trong những năm đó trở thành một chốn giang sơn bất khả xâm phạm của những chàng Robin Hood đất Việt. Căn cứ của “Hùm Xám Yên Thế” là nơi tìm về của biết bao nghĩa sĩ yêu nước, trong đó có cả các cụ Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, hay những yếu nhân của Đông Kinh Nghĩa Thục, các anh tài từ các cuộc khởi nghĩa khác đã thất bại... Đề Thám trở thành nơi trông cậy của biết bao chí sĩ yêu nước và người dân bé mọn.


Nhờ cơ hội tiếp xúc với rất nhiều nguồn tư liệu Pháp ngữ, “Đề Thám” của Claude Gendre cung cấp thêm nhiều tư liệu về các đợt hành quân đánh Đề Thám của Pháp, các bản đồ chiến trường cũng như góc nhìn mới mẻ về các hoạt động của Đề Thám. Ông thẳng thắn chỉ ra những điểm tiêu cực của phong trào Yên Thế và không ngần ngại thể hiện sự khâm phục đối với con người Đề Thám và các cận tướng của ông.


Nhiều nghiên cứu về Đề Thám đều nghi ngờ về sự tồn tại của Đảng Nghĩa Hưng do Đề Thám thành lập. Trong tập sách này, tác giả dành 2 chương để nói về hoạt động của Đảng Nghĩa Hưng trong bối cảnh các hội kín hoạt động sôi nổi thời điểm đầu thế kỉ XX cũng như vai trò to lớn của Đề Thám trong cuộc nổi dậy bất thành ở Hà Nội mà ta quen gọi là “Hà Thành đầu độc”. Cũng nhờ lợi thế tư liệu, Claude Gendre cho ta biết chi tiết hơn về số phận những con người quả cảm sát cánh cùng Đề Thám như người vợ ba Đặng Thị Nhu, Cai Sơn, Ba Biều, Cả Huỳnh… “Đất ông Đề” những năm đó không chỉ đầy rẫy biến loạn, mà còn có không ít các câu chuyện đi vào lòng người dân địa phương như những huyền thoại.


Gendre đã say lòng khi đặt chân đến vùng đất có trong những câu chuyện kể đã nuôi dưỡng mình. Ông góp phần xây dựng một tượng đài sừng sững của Đề Thám trên mảnh đất quật cường, nơi được ông mô tả là “Yên Thế, thánh địa và chiến trường”.

*

Và ta phải biết rằng, trước khi được dịch ra tiếng Việt, “Le Dê Tham” của Claude Gendre đã là tài liệu tham khảo quan trọng cho công trình nghiên cứu đồ sộ “Hoàng Hoa Thám: 1836-1913” của tiến sĩ Khổng Đức Thiêm.


#Claude_Gendre


#Hoàng_Hoa_Thám


#Đề_Thám


#Omega_Book

Nguyễn Việt Hải

bookshop-fahasa.jpg
bookshop-tiki.jpg

35 Lê Văn Chí street

Linh Trung, Thủ Đức, TPHCM

info@bookshop.vn

Connect with us
SUBSCRIBE

Copyright © 2019 Bookshop. All rights reserved.

  • Black Facebook Icon
  • Black YouTube Icon
  • Black Instagram Icon
  • Black Twitter Icon